काठमाडौंको त्रिपुरेश्वरस्थित राहदानी विभाग अगाडि आत्मदाहको प्रयास गरेका मुगु, सोरु गाउँपालिका–१ निवासी २५ वर्षीय गणेश नेपालीको उपचारका क्रममा निधन भएको छ। शरीरको करिब ६० प्रतिशत भाग जलेका उनलाई तत्काल उद्धार गरी वीर अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। अस्पतालका चिकित्सकहरूको विशेष टोलीले उपचारमा कुनै कसर बाँकी नराखे पनि उनको ज्यान जोगाउन सकिएन।
यो घटना एउटा व्यक्तिको दुःखद मृत्युमा मात्र सीमित छैन। सार्वजनिक स्थलमै एक युवा पेट्रोल छर्केर आत्मदाह गर्न पुग्नु राज्य, समाज र सार्वजनिक सेवा प्रणालीका लागि गम्भीर चेतावनी हो। कुनै पनि व्यक्ति सहज रूपमा यस्तो चरम कदम चाल्दैन। यसको पछाडि व्यक्तिगत, सामाजिक, आर्थिक वा प्रशासनिक कारण हुन सक्छन्, जसको निष्पक्ष अनुसन्धान आवश्यक छ।
घटना राहदानी विभागको परिसर अगाडि भएकाले उनले त्यहाँ किन यस्तो कदम चाले भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्नु सम्बन्धित निकायको दायित्व हो। घटनाको वास्तविक कारण सार्वजनिक नभएसम्म कुनै निष्कर्षमा पुग्नु उपयुक्त हुँदैन। तर, यस्तो घटनाले नागरिकले भोग्ने पीडा, निराशा र सार्वजनिक सेवाप्रतिको असन्तुष्टि भए–नभएको विषयमा पनि गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ।
वीर अस्पतालका चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूले कठिन परिस्थितिमा उनको उपचारका लागि विशेष टोली परिचालन गरेका थिए। गम्भीर जलेका बिरामीको उपचार अत्यन्त जटिल हुने भएकाले स्वास्थ्यकर्मीहरूको प्रयास प्रशंसनीय रह्यो। यद्यपि, अन्ततः उनको ज्यान जोगाउन नसक्नु दुःखद विषय हो।
अब सरकारले घटनाको निष्पक्ष छानबिन गरी आत्मदाह प्रयासको वास्तविक कारण सार्वजनिक गर्नुपर्छ। यदि यसमा कुनै प्रशासनिक लापरबाही, सेवा प्रवाहमा समस्या वा अन्य कारण देखिए त्यसको समाधान तत्काल खोजिनुपर्छ। यस्ता घटनाको पुनरावृत्ति रोक्न मानसिक स्वास्थ्य सहायता, सहज सार्वजनिक सेवा र संकटमा रहेका नागरिकलाई समयमै सहयोग गर्ने प्रभावकारी संयन्त्र निर्माण गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
गणेश नेपालीको मृत्युले फेरि सम्झाएको छ—कुनै पनि नागरिक यस्तो निराशाको अवस्थामा पुग्न नदिनु राज्य र समाज दुवैको साझा जिम्मेवारी हो।
